Dân quân tự vệ biển là một bộ phận của lực lượng dân quân tự vệ Việt Nam, được tổ chức ở các địa phương ven biển, đảo, cơ quan, tổ chức có phương tiện hoạt động trên biển, với chức năng, nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, chiến đấu, phục vụ chiến đấu, bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Đồng thời, phối hợp với các đơn vị Bộ đội Biên phòng, Hải quân, Cảnh sát biển và các lực lượng khác giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn trên biển, đảo; phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, xử lý môi trường; tham gia phát triển kinh tế biển và thực hiện các nhiệm vụ khác.